20091200 – December 2009, Terugblik op Zuid Amerika

11 maanden heeft het Zuid Amerikaanse avontuur geduurd. Daarna ben ik terug gekeerd. Mijn originele plan was om door te rijden tot aan Canada, dat plan heb ik dus drastisch veranderd. De reden hiervan ligt niet zozeer bij zuid Amerika (ok een klein beetje wel), als bij mij en mijn manier van reizen, maar daarover zo meer.

Verder is in het gedeelte Info & FAQ het artikel over verschepen ge-update met mijn ervaringen over verschepen naar zuid Amerika en Grimaldi.
In de afdeling downloads zijn de tracks en waypoints over 2008 en 2009 toegevoegd.

Terugblik en ervaringen van één jaar Zuid Amerika. . In die 11 maanden heb ik:
–40300 km gereden.
–7528 liter diesel getankt. (5,35 km per liter gemiddeld, oftewel 18,7 liter per 100km)
–op een hoogte van 4800 meter en een laagte van -6 meter gereden.
–het niet echt warm gehad, -15 tot 35 graden.
–In 6 landen gereden.
–het zuidelijkste puntje van de bewoonde wereld bezocht (Ushuaia)
–Heb 5000 foto’s gemaakt en ongeveer anderhalf uur film.
–Veel wilde dieren gezien, meer dan waar dan ook.

Wat is me opgevallen aan Zuid Amerika? Ten eerste dat het veel moderner is dan ik verwachte en dat er veel meer een westerse cultuur heerst dan dat ik verwachte (en hoopte). Landen als Argentinië, Chili en Brazilië zijn modern, met een redelijk tot goede infrastructuur. Peru loopt wat achter en Bolivia een heel stuk achter. Landen als Uruguay en Paraguay zijn nogal saai, alhoewel ik van beide niet het hele land heb gezien.

Rijden:
Grote steden zijn net Europa, wel veel makkelijker te navigeren door de overal terug kerende blokken bouw. ( straten zijn recht. Haaks daar op ook straten, daardoor word een blokken structuur gevormd die het over het algemeen erg makkelijk navigeren maakt). In de steden zijn de straten vaak eenrichtingsverkeer en erbarmelijk slecht, veelal gemaakt van beton, dat van alle kanten scheef is gaan liggen, gescheurd is, opgelapt en weer is gaan scheuren etc. Ook erg veel water afvoer goten (bovengrondse riolering), veel snelheid heuvels, gaten en hobbels. Er zijn redelijk veel stoplichten die vaak niet goed zichtbaar zijn door zon of borden die er voor staan. Verder staat het stoplicht meestal NA het kruispunt, en dat is even wennen.
Buiten de steden zijn de verharde wegen over het algemeen goed en kunnen de steenslag wegen ook erg goed zijn.

Verkeer:
Verkeer is in grote steden hectisch, net als in alle grote steden ter wereld, niet meer en niet minder. Er buiten neemt het volume erg sterk af. Naar mate men verder van grote steden verwijdert is is er over het algemeen weinig verkeer (tenzij je op een doorgaande internationale route rijd).
Mensen rijden iet wat agressiever dan in Europa maar niet onoverkomelijk. Men rijd zeker beter dan in Azië. Als je defensief rijd moet het geen probleem opleveren. Er zitten wel grote verschillen tussen rij-gewoontes per land binnen zuid-Amerika. Ook rijden er veel auto-wrakken rond, vaak erg komisch om te zien.

Grens Overgangen:
Bij binnenkomst in Zuid Amerika werd mijn auto niet gecontroleerd. Er werd enkel een standaard ‘tijdelijke import’ formulier ingevuld, dat moest ik tekenen en klaar. Duurde 5 minuten. Geen controle over chassis nummer, verzekering of inhoud van auto. Het is wel zo dat men tegenwoordig bij binnenkomst in Beunos Aires een lijst van alle elektronisch goederen wilt hebben als je je auto vergezeld met het schip.
Grens overgangen tussen landen zijn vrij probleemloos. De zuidelijke landen van Zuid Amerika zijn verenigd in Mercasur, (Argentinië, Chili, Brazilië, Uruguay, Paraguay en Peru). Tussen deze landen zijn grensovergangen een formaliteit en gaan over het algemeen snel en efficiënt. Als je in zuid Amerika reist ga je vaak een grens over. Zeker tussen Argentinië en Chili zijn er ontelbare grensposten. Op zich zijn die grensposten eenvoudig, zolang je maar weet dat je geen groente en fruit, en bij overgang naar Chili, ook geen eieren, kaas, vlees of andere rauwe producten mag meenemen. Is het gekookt, dan is er geen probleem.
Er is mij maar een keer naar Carnet gevraagd (tussen Chili en Peru), maar andere hebben andere ervaringen. In het algemeen is een Carnet niet nodig. Mocht er toch om gevraagd worden en kom je er ook na het geven van ‘een sigaar’ niet door heen, is het een kwestie van omrijden naar een andere grens overgang.

Avontuur:
Ik reis om dingen te zien, avontuur mee te maken en vooral om mensen te ontmoeten, andere culturen op de snuiven, andere eten gewoontes mee te maken, andere denkwijzen mee te maken, andere geloven en andere levens stijlen.
De meeste van deze dingen, vond ik niet of te weinig in Zuid Amerika. Zuid Amerika is eigenlijk gewoon een ander Europa. Het loopt soms wat achter, en heeft heel vaak (irritant vaak) de slechte gewoontes van Europa overgenomen ipv de goede, maar het gevoel in een avontuurlijk wereld deel te zijn heb ik niet gehad.
Avontuur bestaat er hier dan uit om de slechte, steenslag wegen (dat heet hier ‘Ripio’) wegen te gaan rijden en uit te komen in onbewoonde gebieden en/of mooie natuur. Mooie natuur is er zeker te vinden maar na het zoveelste blauwe meer wordt dat ook wat saai (of word ik blasé?).

Natuur en wild leven:
Dat is iets waar er in Zuid Amerika veel meer van is dan in Europa (of in Azië) en wat waarschijnlijk de grootste attractie is van dit werelddeel. Dat komt omdat er veel meer plaats is (of veel minder mensen) en men, zeker de laatste jaren, er van is doordrongen dat deze natuur behouden moet blijven. Dat heeft dan wel weer tot resultaat dat deze natuur niet altijd toegankelijk is, maar er blijft genoeg over. Door de ruimte die er is, is wild in allerlei vormen ook veel beter te zien en veel meer aanwezig. De dieren in het wild zijn vaak niet bang voor de mens, en het zijn vaak beesten die je in Europa alleen nog maar op discovery channel ziet. Vossen, lama’s, reuze hazen, konijnen, pinguïns, zee-honden, zee-leeuwen en zee-olifanten, walvissen, orca’s enfin, de lijst is enorm lang en op zich alleen al een reden om dit continent te bezoeken.

Mensen:
De mensen zijn over het algemeen vriendelijk maar afstandelijk. Dat is waarschijnlijk mijn struikelblok geweest. In Argentinië lukt het nog wel vrienden te maken. In Chili is het al moeilijker, Peru, Paraguay en Uruguay is het schier onmogelijk. En dan is alleen, ook echt alleen. Ik kan dat goed hebben maar na een lange periode wordt dat toch saai.
In Brazilië schijnt het wat eenvoudiger te zijn, mensen schijnen er wat opener en meer benaderbaar te zijn. Ik ben er helaas maar 3 dagen geweest en heb die ervaring niet kunnen bevestigen.

Hoogtepunten:
Er is op zich best wel wat te zien in Zuid Amerika. Voor mij waren hoogtepunten de Perito Moreno gletsjer, deel van de Carretera -Austral, (de onverharde ‘weg’ in zuid Chili), het nationale park van Ibera en de Iguazu watervallen. Verder het schiereiland van Valdez met de vele beesten daar (vooral de walvissen), de Nasca-lijnen in Peru en de stad Cusco.

Afstanden:
Tussen de bezienswaardigheden zijn de afstanden in Zuid-Amerika vaak enorm. Twee of drie dagen rijden zonder iets noemenswaardig te zien komt hier nog met regelmaat voor. Er is enorm veel Pampa. Dat is vlak land met hier en daar wat lage struikjes (zuiden), of lage boompjes (wat meer noordelijker). Daarop grazen soms koeien, lama’s of struisvogels. Om de paar honderd km is er dan een mini dorpje wat niks voorstelt. Als je geluk hebt is er een benzine pomp, en als je nog meer geluk hebt hebben ze er ook nog brandstof.
Er is veel zand in Zuid Amerika. Zowel de Pampa in het zuiden van Argentinië, Noord Chili en Zuid Peru, Zuid-west Bolivia, allemaal zand. Soms erge mooi zandduinen (zuid Peru), vaak echter kale vlaktes.

Medische staat.
Landen als Argentinië en Chili, ook wel Brazilië, beschikken over moderne medisch faciliteiten, zeker in de grote steden. Omdat deze landen nogal uitgestrekt zijn kan het dus wel zijn dat je uren rijden van een medische voorzienig bent. Wel beschikken deze landen over goede mobiele netwerken (en goede dekking) zodat je in noodgevallen hulp kan vragen.
Goede tandartsen zijn er zeker.
In Peru, Bolivia Paraguay en Uruguay is in de grote steden ook zeker medische voorzieningen te krijgen, daarbuiten weet ik niet of ik een dokter op zou zoeken tenzij het geen noodgeval was.

Winkelen en prijzen:
In Argentinië en Chili liggen de prijzen rondom Europees niveau. In de winkel is vlees goedkoop (bij de slager veel goedkoper dan bij de supermarkt), verse groente redelijk duur (en vaak slecht). Alle standaard groente zijn beschikbaar, seizoen gebonden natuurlijk. Bloemkool, paprika, tomaat en ui, knoflook, aardappels, enfin je snapt het, je hoeft niks mee te nemen uit Europa alhoewel de enorme keuze en kwaliteit die we in Europa hebben je hier zeker niet terug zal vinden. Alles Italiaans is volop verkrijgbaar, men houd van pasta en pizza.
Blikgroente is er wel, maar vond ik erg doorgekookt en smakeloos. Vond bij de Libertad supermarkten wat Bonduelle groente uit blik, dat was nog te pruimen maar wel duur.

Brood is veelal van het stokbrood of stopverf brood. Perfect om je darmen te verstoppen, mee te vissen of het radiator lek mee te dichten. Soms zie je ook wel bruin. In de Duitse enclaves vind je wel vaak Duitse bakkers met (zuurdesem) Duits bruin brood.
Men houd ook van melk producten, dus in de supermarkt schappen vind je veel (heel veel) slagroom en room-kazen, zoete yoghurtjes, allerlei soorten kazen (maar zo lekker als de Hollandse kaas niet). Meeste melk ik van het type lang-houdbaar. In grote steden is ook wel vers te vinden. Prijzen vergelijkbaar met Europa, misschien iets goedkoper, afhankelijk van waar je bent.

Brandstof is goedkoper (diesel 40-60 eurocent, benzine vaak 10-20% duurder). Brazilië is daar volgens mij het duurst mee (2 real per liter diesel). Prijzen van brandstof zijn ook afhankelijk van de plaats. Buiten de grote steden vaak duurder en in afgelegen gebieden vaak een stuk duurder.
Alles wat of met Elektronica te maken heeft of import is, is vaak schrikbarend duur.
Prijs van kamperen is over het algemeen een paar euro’s, alhoewel er wel duurdere zijn (In Mendozza was het toch 13 euro per nacht). Toeristische attracties zijn vergelijkbaar met Europa. Veel nationale parken vragen entree, prijs zo tussen de 5 en 10 euro. Als buitenlander betaal je meestal veel meer dan een lokaal.
Boodschappen, eten gewoontes:
In Zuid Amerika is vlees een belangrijk deel van de maaltijd (en soms het enige deel). Vlees is goedkoop en lekker mals. Men eet hier graag ook het vet van vlees en men BBQ’ed enorm veel. Van groente moet men niet zo veel hebben en is dan ook niet altijd beschikbaar. In Argentinië en Chili, en in mindere mate in Peru, Paraguay en Uruguay eet men in de avond erg laat (in Argentinië soms pas om 11 uur of later) ,
In Brazilië heb je erg veel ‘betaal per kilo’ restaurants. Heb er een paar gehad en het was altijd goedkoop en lekker (alhoewel ik van andere gemengde reacties hoor). Je hebt deze restaurants ook wel in Argentinië. Er is dan een groot buffet en je schept op wat je wilt hebben, rekent af naar gelang het gewicht van wat je hebt opgeschept.

In een groot gedeelte van zuid Amerika is men ‘Mate’ verslaafd. Mate is eigenlijk gewoon een soort thee, maar dan niet van de thee plant maar een mix van allerlei soorten kruiden die men hier kweekt. Per land verschilt het ritueel van mate-drinken een beetje, maar er zijn landen waar een hand zonder mate-beker net zoiets is als een roker zonder sigaret. Bij elk restaurant, tank station of winkeltje kan je warm water krijgen om je thermos bij te vullen. In sommige landen drinkt men het echter koud.

Boodschappen doen vond ik meestal geen prettige bezigheid ondanks dat ik goed Spaans kan poekelen.. In de grote steden heb je grote super en mega markten, Carefour is alom vertegenwoordigd maar er zijn meer ketens (L’Anonima, Disco, Libertad, Wal-Mart etc). Op zich is alles daar te krijgen. Een paar dingen zijn moeilijk te vinden, zoals gewone yoghurt (alles bevat kilo’s suiker), goed brood en natuurlijk drop hehe. Er staan vrijwel altijd rijen voor de kassa’s , veelal ook lange rijen. De kassiers werken langzaam en inefficiënt, ze hebben er ook duidelijk geen zin in. Vaak word er met credit card betaald, wat de procedure nog langzamer maakt, en in sommige supermarkten word er ook nog eens met een soort bonnen betaald of worden er rekeningen betaald. Zucht. Ook meerdere malen meegemaakt dat de klant, die aan de beurt was, net voor het afrekenen ‘oh ik ben wat vergeten’ roept en vervolgens 15 minuten weg bleef.

Winkelen in andere winkels gebeurt veelal met een nummer systeem. Je moet een nummertje trekken en men wacht vol geduld. Soms een half uur. Daar hebben wij Europeanen geen geduld meer voor (ik lieo dan ook lustig weg), de Zuid Amerikaan berust daar echter in. En dan staat de bediende vrolijk over het weer te kleppen of gaat rustig de telefoon opnemen, terwijl er 30 man staan te wachten.
Verder zijn de winkels op klant-onvriendelijke tijden geopend en gesloten (voor ons als Europeaan) en is de bediening over het algemeen erg slecht en ongeïnteresseerd. Ik weet het niet, ik werk hier alleen maar ‘is iets wat ik vaak aan heb moeten horen.(let op ik generaliseer, dat is natuurlijk niet in alle winkels zo).

Kamperen:
In Argentinië, Chili en Brazilie is kamperen een veel voorkomende bezigheid. Er zijn dan ook veel campings. Die kunnen, zeker in de zomer, en helemaal in het weekend) erg vol en erg rumoerig zijn. Harde muziek en veel rook van de BBQ’s is de normaalste zaak. Wij als Europeaan storen ons daar aan, in Zuid Amerika is het ‘the way of life’. Ik heb het meerdere malen mee gemaakt dat er op een camping een busje binnen kwam rijden, de hele familie komt er uit, inclusief opa en oma, plus twee speakers van een meter hoog per stuk, de muziek gaat op standje 10, het vuur word aangestoken, alcohol word genuttigd, enfin, je snapt het wel.
Dan kan je twee dingen doen. Mee doen of weg gaan, want klagen helpt niet.
Wild kamperen kan in de meeste landen zonder problemen. Ik heb in het afgelopen jaar denk ik 90 % van de keer wild gekampeerd. Met uitzondering van Brazilië kan je bijna overal staan waar er plek is (wat niet noodzakelijk eenvoudig is), zonder een gevoel van onveiligheid te hebben. In Brazilië is dat wat anders. Op het platteland kan je wel plekken vinden maar vaak parkeerde ik bij benzine stations, die ook vaak een restaurant en douche hebben. In Chili hebben benzine stations van Copec behalve douches ook vaak Wifi gratis en goede restaurants, ook in Brazilië vond ik dat regelmatig. In Argentinië vond ik veel wifi bij de YPF benzine stations.

GPS
De meeste landen van Zuid Amerika hebben gratis GPS kaarten. Deze zijn gemaakt door hobbyisten maar doen niet onder voor de commerciële kaarten van bijvoorbeeld Garmin. In Argentinië bijvoorbeeld heb je het project Mappear, (Google maar). Kaarten van Argentinië, Chili en sinds kort ook Uruguay zijn daar gratis te vinden, en deze kaarten zijn perfect, alle steden en alle straten in de steden zijn vermeld. Ook Brazilië heeft zo’n project, van Venezuela is het Perut project. Bolivia en Peru hebben ook kaarten beschikbaar, maar deze zijn (nog) niet zo gedetailleerd als de andere.

Gevaren:
Ik heb me in Zuid Amerika eigenlijk nooit echt onprettig gevoeld en ik geloof niet dat men crimineler is dan in Europa. Natuurlijk zijn er gevaren, maar die zijn met normale verstand duidelijk. In Nederland laat je ook niet je GPS of camera zichtbaar in je auto achter, dat is vragen om problemen. En dat moet je in Zuid Amerika dus ook niet doen. Zeker in grote steden moet je voorzorg maatregelen nemen, geen dikke camera om je hals en zeker niet in ongure wijken. In Argentinië staat Bariloche bekend als plek waar je auto niet alleen moet laten (heb ook meerdere mensen ontmoet die daar leeg geroofd zijn), en in heel Brazilië moet je ook extra voorzichtig zijn.
Verder kan het weer, met name de wind in het zuiden een probleem zijn. Daar is wind vrijwel altijd erg aanwezig en kan onder het rijden voor gevaar zorgen. Ook het plots omslaand weer is iets om rekening mee te houden in zuiden van zuid Amerika.

Politie:
Heb op zich geen problemen met de politie gehad. Er zijn erg veel controle punten, en dat kan erg irritant zijn. Maar men laat je, soms na controle van paspoort en/of rijbewijs gewoon met rust. Men is over het algemeen correct, alhoewel er bij meerdere controles om Cola, wat kleingeld of iets anders gevraagd werd. Ik heb nooit wat gegeven. Dit alles met uitzondering van Entre-Rios
Het gebied ‘Entre Rios’ in Argentinië een no-go zone, in die zin dat 80% van de bestuurders daar een bon krijgen. Ik was er voor gewaarschuwd maar was eigenwijs en reed er wel, en kreeg vervolgens een bon aan mijn broek van €200 (die ik tot nu toe nog steeds niet betaald heb) voor een onbenulligheid. En men vind bij iedereen die onbenulligheid.
Verder zijn er bij grensovergangen en, nog vervelender, in hele grote gebieden in het midden en zuiden van Argentinië (dus binnen de landsgrenzen!!) controle posten waar geen groente, fruit en/of vlees over heen mag. Als je net in de supermarkt geweest bent, heb je pech want alles word in beslag genomen. Erg irritant en volstrekt belachelijk. De grens overgangen van en naar Chili zijn nog strenger op dat gebied, kaas, melk, alles wat eetbaar is, ….verboden. Tenzij het gekookt is, maar de regels zullen per grenspost te verschillen.

Telefonie: Alle landen hebben goede netwerken. Naar gelang het land moderner is, is de dekking groter. Een sim-kaartje kopen koste mij 2 euro in Argentinië. Ik had er een van Claro, die werkte ook prima in de omringende landen. Wel s het systeem van mobiele nummers zo ingewikkeld, dat ik nog steeds niet goed weet welk nummer ik nu had. Er komt, behalve het 06 nummer, ook een stad/regio nummer bij van waar je de sim hebt gekocht, maar die moet je dan weer niet altijd draaien.
De kosten voor bellen zijn laag, ook naar het buitenland en je kan overal opwaardeer kaartjes krijgen. Neem bij het kopen van je SIM, een paspoort mee.

Carnet de Passage:
Carnet zou volgens ingewijde niet nodig zijn (alhoewel ADAC zweert van wel), en heb alleen bij de grens tussen Chili en Peru daar vraag naar gehad. Toen ik hem eenmaal ‘aangebroken’ heb ik hem ook in Bolivia, Uruguay en Brazilie gebruikt alhoewel dat niet noodzakelijk schijnt te zijn, zeker niet als je een kleine auto hebt.

Verzekering:
Ja kan je auto in Argentinië verzekeren alhoewel het niet altijd makkelijk is. De kosten zijn ieder geval aanzienlijk minder dan de Europese variant. Ik verzekerde voor ongeveer 200 euro per jaar (WA dekking in alle Mercasur landen). Er zijn diverse aanbieders maar het wisselt wat. Dan doet die maatschappij het ineens niet meer, en moet je wat anders zoeken. Ik heb evt het email adres die alles voor je kan regelen via internet, zodat je verzekerd bent als je aankomt.

Samenvattend nog wat dingetjes waarvan ik zeg, dat vond ik irritant:
Erg veel slechte wegen binnen in de steden/dorpen.
Veel snelheid -heuvels -hobbels en -bergen.
Veel overhangende bomen die niet gesnoeid worden. Wegen worden daardoor vaak een stuk smaller en als je niet op past heb je een lekkere kras op je dak.
Veel los lopende en blaffende honden, vooral ’s nachts is dit erg irritant.
Veel onnodige (politie) controles.
Slecht boodschappen doen.
Als buitenlander vaak meer betalen.
In het zuiden moet je als buitenlander 50% meer betalen voor diesel.
Zuid Amerikaan is (te) trots en erg macho (voor de verkeerde redenen).
Het levenspatroon van de Argentijn is qua tijd heel anders dan de rest van de wereld.
Weekenden op campings , op strand of in parken vaak erg vol. Zeker de jongere generatie is dan asociaal en zéér rumoerig, tot vroeg in de morgen.
Te veel slecht voedsel. (pizza, pasta, witbrood, rood vlees, alcohol, etc) en te weinig groente, bruin brood, bruine rijst etc.
Te weinig cultuur verschil met Europa.
Te weinig cultuur überhaupt.
De zuidelijk zuid-amerikaan houd niet van werken en laat dat ook blijken. In supermarkten veel lange gezichten en ongeïnteresseerd personeel. Er wordt ook erg langzaam en inefficiënt gewerkt, er staan altijd lange rijen bij de paar open kassa’s. Er wordt alles aan gedaan om je NIET welkom te laten voelen.
In heel veel winkels zijn artikelen niet of nog erger, fout geprijsd.
Er zijn erg veel hekken, zodat even van de weg af gaan, soms uren lang niet mogelijk is.

Als er irritatie dingen zijn, zijn er ook dingen die erg prettig zijn:

Erg veel ruimte en natuur, heel goed wild kamperen mogelijk.
In principe is alles verkrijgbaar hier.
Super makkelijk grenzen over te steken.
Mensen zijn vriendelijk. Als je vrienden maakt zijn het super vrienden.
Argentijns vlees is goedkoop en super mals
Wegen (buiten de steden) meestal goed.
Er reizen veel Europeanen met auto, dat kan erg leuk zijn. Met hun kan je vaak beter communiceren. Het betekend wel dat je dan dus met Europeanen om gaat, en dat kan toch niet het doel van je reis zijn….
Bewegwijzering staat in begrijpelijke taal (alhoewel die niet overal aanwezig is). Maar er zijn bijzondere goede gratis GPS kaarten van vrijwel heel zuid-Amerika te downloaden, zodat het navigeren ook in de steden nog makkelijker wordt.

Waarom heb ik mijn plannen om gegooid?

Ik vond het gewoon saai.

Sorry dat ik het zeg, maar er waren dagen dat ik met niemand sprak. Er waren dagen dat er niets maar dan ook niets te zien viel. Ik reed soms dagen naar een toeristische attractie en dan viel die tegen of was het weer ineens erg slecht. De afstanden zijn enorm en tussen interessante dingen is vaak dagen lang niks. Ook dorpen en steden zijn vaak saai en voorspelbaar. Ik had eens op mijn GPS ingesteld waar ik naar toe moest. Mijn GPS zei…rijd naar de volgende afslag en ga dan links. Toen ik keek hoe ver die volgende afstand was, was dat nog 720 km…
Tweede reden is dat het bezoek van Merijn me uit me reis ritme heeft gehaald. Klinkt wat stom, en heeft niks met Merijn te maken, maar ik was in Peru, lekker naar boven aan het rijden, toen de druk van ‘ik moet snel 3000km terug naar het zuiden gaan rijden om Merijn op te halen’ een beetje roet in het eten gooide. Daarna samen met Merijn het best wel saaie stuk naar Iguazu, wederom vrij saai terug naar Buenos Aires, gevolgd door het nog saaiere stuk naar Valdez en weer saai terug omhoog. Dit alles heeft niet bijgedragen aan mijn ‘ow ow wat een avontuur’ gevoel.

Ik vond het dus saai. Heb gelukkig in dat jaar drie goede lokale vrienden gemaakt. Patty en Luis op het eiland Chiloé in het zuiden van Chili, Dolly en Cesar in Puerto Madryn in Argentinië en de Familie Sonneborn-Roncoroni in Villa Gesel, net onder Buenos Aires. Dat is eens in de drie maanden. Maar allemaal stuk voor stuk super aardige lui.
Heb ook vrienden gemaakt met erg veel overlanders uit heel veel verschillende landen, een aantal zal ik vast nog wel elders in de wereld eens tegen komen.